Kviksølv koncentration i Arktis og dets effekter

Kviksølv ophobes i fødekæden. Derfor finder man de højeste niveauer i toprovdyr som sæler, tandhvaler, isbjørne og mennesker. Men hvordan spredes forurening med kviksølv egentlig fra vores breddegrader til det grønlandske økosystem? Forskere fra DMU har fået en del af svaret gennem en ny undersøgelse som bl.a. viser at kviksølv

Uppgáva um dálkan av kviksilvuri

Áløgurnar av kviksilvuri um várið fellur tíverri eisini saman við, at planktonalgurnar byrja at veksa sterkt, tá havísurin brytist upp og sólarljósið pressast longri niður í tað føðsluríka havvatnið. Harvið veksur vandin fyri at kviksilvur innbyggist í planktonalgum og djóraplankton og harvið í føðiketuni í havinum, tí hesar algurnar verða víðari etnar av øðrum liðum í føðiketuni.

Sólin spælir ein lykla leiklut í føðiketuni. Tá tað er total myrkur í polarnáttini, hendir einki. Men tá sólin kemur upp, um tað polara várið, kemur gongd í umsetingina av kviksilvuri – líka til havísurin smeltar tá hitin kemur yvir minus 4 gradir. Granskarir meina, at umsetingin av kviksilvuri kemur av Brom sum verður avgivið frá krystallum frá havísi.

Kviksilvur flutt gjøgnum luftina til Grønland og onnur arktisk umráði.

Allar kviksilvur samanbindingar eru eitrandi – serligani tær organisku kviksilvur samanbindingarnar, sum kunna gera skaða á maginnervalagið. Í Grønlandi er belastningurin av menniskjum við kviksilvuri tætt knýttur at fiski, havfugli, kópum og tannhvalum sum eru munandi partar í tí vanabundna kostinum. Grønlendingar kunna kortini sleppa undan tí mesta av kviksilvurinum við at lata vera við at eta livurin á hesum djórum.